Το Ολοκαύτωμα του Αρκαδίου – 150 χρόνια μετά

Κρήτη μου το Αρκάδι σου θα λάμπει στους αιώνες

και θα μαθαίνει τους λαούς πώς γίνονται οι αγώνες

Κρητική Μαντινάδα

Γράφει ο Αντώνης Ευθυμίου

Το Ολοκαύτωμα του Αρκαδίου, το σημαντικότερο επεισόδιο της Κρητικής Επανάστασης του 1866, στάθηκε ένα ιστορικό ορόσημο. Εκπέμπει δυνατά μηνύματα και αντικατοπτρίζει την αποφασιστικότητα της κρητικής ψυχής. O Κρητικός Σύλλογος Μονάχου και Περιχώρων τίμησε τα 150 χρόνια από το ηρωικό Ολοκαύτωμα του Αρκαδίου τελώντας στις 20 Νοεμβρίου 2016 επιμνημόσυνη δέηση στον Ιερό Ναό των Αγίων Πάντων.

© Μαρία Φυσαράκη, Κρητικός Σύλλογος Μονάχου και Περιχώρων
 

Με την ευκαιρία του εορτασμού των 150 χρόνων της Αρκαδικής Εθελοθυσίας, ας θυμηθούμε εκείνα τα ιστορικά γεγονότα, που έχουν στοιχειώσει την ιστορική μνήμη των Ελλήνων. Εξάλλου, όπως έλεγε και ο Πλάτων:

«Αν υπάρχει μνήμη , υπάρχουν και ιδέες στα πράγματα».

 

Σε απόσταση 23 χιλιομέτρων από το Ρέθυμνο, στη Βορειοδυτική πλευρά του Ψηλορείτη και σε υψόμετρο 500 μέτρων από τη θάλασσα, βρίσκεται η Μονή Αρκαδίου, το ιερότερο σύμβολο της κρητικής λευτεριάς. Ιδρύθηκε από έναν μοναχό ονόματι Αρκάδιο. Η πρώτη μορφή της μονής πιθανολογείται ότι οικοδομήθηκε είτε κατά την περίοδο 961 με 1014, είτε στα πρώτα χρόνια της Ενετοκρατίας. Ο μεγαλόπρεπος δίκλυτος Ναός είναι αφιερωμένος στη Μεταμόρφωση του Σωτήρα Χριστού και στον Άγιο Κωνσταντίνο και την Αγία Ελένη.

Η μεγάλη Κρητική Επανάσταση 1866-1869 αποτελεί την κορυφαία έκφραση της επιθυμίας του κρητικού λαού για Ένωση και του πόθου του να ζήσει ελεύθερος. Δυο αφορμές πυροδοτούν την νέα έκρηξη. Η επιβολή νέων φόρων και το λεγόμενο Μοναστηριακό Ζήτημα, δηλαδή η διένεξη ως προς την κατανομή των μοναστηριακών χρημάτων στην εκπαίδευση. Η επανάσταση αυτή διαρκεί τρία χρόνια και δίνει θαυμαστά δείγματα ηρωισμού και αυτοθυσίας. Αποκορύφωμά της είναι το Ολοκαύτωμα του Αρκαδίου.

© rethemnosnews.gr

Τνην 1η Μαΐου 1866, χίλιοι πεντακόσιοι Κρητικοί επαναστάτες συγκεντρώνονται στο ιστορικό μοναστήρι με αρχηγό τον Χατζή Μιχάλη Γιάνναρη, αποφασίζουν να χτυπήσουν τον Τούρκο δυνάστη. Πρόεδρος της επιτροπής Ρεθύμνης εκλέγεται ο Ηγούμενος της Μονής Χατζή, Γαβριήλ Μαρινάκης.

Ο Ισμαήλ πασάς παραγγέλνει στον ηγούμενο να διώξει την Επιτροπή γιατί αλλιώς θα καταστρέψει το μοναστήρι. Εκείνος αρνείται. Το Σεπτέμβριο του ίδιου χρόνου ο Πασάς ξαναμηνά να φύγει η Επιτροπή, αλλά οι αγωνιστές περιφρονούν πάλι το βάρβαρο κατακτητή.

ΟΜουσταφά πασάς, που στο μεταξύ έχει αντικαταστήσει τον Ισμαήλ, ξεκινά από το Ρέθυμνο με 15.000 τακτικό στρατό και 30 κανόνια. Το πρωί της 8ης Νοεμβρίου, οι τούρκικες ορδές βρίσκονται στο Αρκάδι και ορίζεται αρχηγός τους ο Σουλειμάν Βέης, γαμπρός του Μουσταφά, ενώ ο ίδιος παραμένει στο χωριό Μέση.

Μέσα στο μοναστήρι βρίσκονται 964 ψυχές.

325 άνδρες και 639 γυναικόπαιδα.

© destinationcrete.gr

Ο Σουλεϊμάν Βέης καλεί από το λόφο Κορέ τους χριστιανούς να παραδοθούν. Την απάντηση όμως τη δίνουν τα τουφέκια των επαναστατών. Οι Τούρκοι μαζί με τα κανόνια τους χτυπούν αδιάκοπα τη δυτική πόρτα · το πολύπρακτο αρκαδικό δράμα έχει αρχίσει.

Οι πολιορκημένοι δεν αστοχούν με τα βόλια τους, έτσι οι Τούρκοι δεν μπαίνουν στο Αρκάδι. Η σκληρή μάχη συνεχίζεται όλη τη μέρα με πολλούς τούρκους νεκρούς. Οι Τούρκοι φέρνουν απο το Ρέθυμνο δύο βαριά κανόνια και τα τοποθετούν στους στάβλους δίπλα στη Μονή. Το βράδυ της 8ης Νοεμβρίου η καμπάνα καλεί τους πιστούς για τελευταία φορά στο θυσιαστήριο του Θεού και μεταλαμβάνουν των αχράντων μυστηρίων.

© Δανδόλειος  Βιβλιοθήκη

Ξημέρωμα 9ης Νοεμβρίου. Η μάχη αρχίζει. Τα κανόνια σφυροκοπούν την δυτική πόρτα, μέχρι που τελικά πέφτει. Οι Τούρκοι μπαίνουν στον περίβολο της εκκλησίας και αρχίζει ο αγώνας. Ο Γαβριήλ, ο τιμημένος ρασοφόρος, δίνει θάρρος στους αγωνιστές καλώντας τους να πολεμήσουν μέχρι θανάτου για την πίστη και την ελευθερία της πατρίδας.

Βραδιάζει και τα περισσότερα γυναικόπαιδα είναι συγκεντρωμένα στην Μπαρουταποθήκη. Ο Κωνσταντίνος Δημ. Γιαμπουδάκης, από το Άδελε Ρεθύμνης, είναι έτοιμος με την πιστόλα στο χέρι. Ο ηγούμενος ευλογεί… Και τότε, ο Γιαμπουδάκης κάνει το σταυρό του και ανάβει τη «δάδα» που θα συμβολίζει αιώνια τη δόξα του Αρκαδίου.

Η πλάκα που κοσμεί την πυριτιδαποθήκη της Μονής Αρκαδίου, © rethemnosnews.gr

Κρητικός Σύλλογος Μονάχου: Μισός αιώνας προσφοράς

Ο Κρητικός Σύλλογος Μονάχου και Περιχώρων ιδρύθηκε το 1965. Βασικός στόχος είναι η διατήρηση της κληρονομιάς και η προβολή της Ελληνικής και Κρητικής κουλτούρας. Ψυχή του Συλλόγου είναι ο επί δεκαετίες Πρόεδρός της και επιφανής επιχειρηματίας, Μανώλης Κουγιουμουτζής.

Ο κύριος ομιλητής της εκδήλωσης, Γιάννης Επιτροπάκης, Πρόεδρος της Παγκρητικής Ομοσπονδίας Ευρώπης, αναφέρθηκε στο ολοκαύτωμα της Μονής Αρκαδίου ως την κορυφαία πράξη του απελευθερωτικού αγώνα των Κρητών, ένα σύμβολο ηρωισμού και θυσίας, που μαζί με καταστροφή των Ψαρών και την Έξοδο του Μεσολογγίου, συγκίνησαν όλο τον χριστιανικό κόσμο και δημιούργησαν ένα νέο κύμα φιλελληνισμού στην Ευρώπη.

Ο κ. Επιτροπάκης τόνισε ότι οι Κρητικοί αυτοθυσιάστηκαν για να μεταφέρουν το μήνυμα «Ένωσις ή Θάνατος» στα πέρατα της οικουμένης και μπορεί η οριστική απελευθέρωση της μεγαλονήσου και η ένωσή της με την Ελλάδα να πραγματοποιήθηκε πολύ αργότερα, το 1913, ωστόσο τα μηνύματα της αυτοθυσίας για την ελευθερία παραμένουν επίκαιρα.

Τέλος, ο κ. Επιτροπάκης κάλεσε τους παρευρισκόμενους, με αφορμή το Ολοκαύτωμα του Αρκαδίου, να διαχωρίσουν προσεκτικά τις έννοιες «αυτοθυσία» και «αγώνας» για μια ευγενή ιδέα από την αυτοκτονία και την τρομοκρατία στο πνεύμα του φανατισμού.

Κλείνοντας, ας ακούσουμε πώς τραγούδησε με τη λύρα του ο μέγας λυράρης Κώστας Μουντάκης τα γεγονότα του Αρκαδίου.

Βιβλιογραφία:

  • Μανούσακας, M.I. (1966), «Άγνωστα κεφάλαια της παλαιοτέρας ιστορίας του Αρκαδίου», Νέα Εστία
  • Βασίλης Κ. Αποστολάκης (1986), «Ολοκαύτωμα Αρκαδίου», Αστυνομική Επιθεώρηση
  • Θεόδωρος Ι. Ρηγινιώτης – Αντώνης Αρ. Μιχελουδάκης, «Ποιήματα νεώτερων και σύγχρονων Κρητών ποιητών για το αρκαδικό ολοκαύτωμα», Ιερά Μητρόπολις Ρεθύμνης και Αυλοποτάμου
  • Όλγα Μούσιου-Μυλωνά (2010), «Το Ολοκαύτωμα του Αρκαδίου»

Αρχισυνταξία: Ιωάννα Παναγιώτου Μάμαλη


Η ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΝΑΡΤΗΣΗ ΧΟΡΗΓΗΘΗΚΕ ΑΠΟ ΤΟΥΣ:

genima_banner_848x90

ellinikos_kinimatografos_banner