6 Φεβρουαρίου “Γιώργος & Νίκος ΣΤΡΑΤΑΚΗΣ” στο Μόναχο

Giorgos kai Nikos Stratakis

Stratakia Festival

Ρεπορτάζ: Ιωάννα Παναγιώτου Μαμάλη

Φωτογραφίες: John Sirogiannopoulos

Οι Διόσκουροι της Μεγαλονήσου

Η βαθιά αγάπη που νιώθω για την Κρήτη είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με το πόσο με έχει επηρεάσει ο μεγάλος Νίκος Καζαντζάκης. Και κάθε φορά που βρίσκομαι στον αγιασμένο τούτον τόπο, μόνο τα λόγια του μπορώ να δανειστώ για να περιγράψω την πανδαισία αισθημάτων που με διακατέχει: «Το μυστήριο της Κρήτης είναι βαθύ. Όποιος πατήσει στο νησί τούτο, νοιώθει μυστηριώδη δύναμη, ζεστή, αγαθή, να διακλαδίζεται στις φλέβες του και την ψυχή του να μεγαλώνει».

Μα πέρα από την ακαταμάχητη γοητεία του τόπου, αυτό που σου μένει τελικά όταν αφήνεις τη Μεγαλόνησο, είναι ο κρητικός λαός και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του: αγωνιστικότητα, επαναστατικό πνεύμα, φιλοξενία, ρομαντισμός, αίσθησης της λευτεριάς, και βέβαια, τα γλέντια όπου υμνούν την αγάπη, το σεβντά και το πάθος για ζωή, που δεν την σκιάζει ο θάνατος. Όλα αυτά τα έζησα, το φετινό καλοκαίρι, όπου συνάντησα τους Στρατάκηδες, λίγο πριν ετοιμάσουν τις βαλίτσες τους για μια ξεχωριστή μουσικοχορευτική βραδιά στο Μόναχο.

Είχα χρέος να τους συναντήσω. Με τη μουσική τους έχω ταξιδέψει, διασκεδάσει, κλάψει και γελάσει. Η ιστορία τους και η καλλιτεχνική τους διαδρομή, με συγκινούσαν πάντα. Οι μελωδίες τους, η λεβεντιά, η αυθεντικότητα και το ήθος τους δεν μου άφηναν περιθώριο να μην τους θαυμάσω. Κι ενώ τα πράγματα στην αγορά και δη στα καλλιτεχνικά ολοένα και στενεύουν, τ’ αδέρφια από τη Ρο(γ)διά Ηρακλείου, κυριολεκτικά, τρέχουν και δεν φτάνουν. Άλλωστε δεν είναι καινούριοι στο χώρο, μιας και πατάνε γερά στο καλλιτεχνικό στερέωμα πάνω από μια 20ετία. Στο διάβα του χρόνου έχουν αποδείξει την αξία τους, εφόσον κατάφεραν να βάλουν τη δική τους σφραγίδα στην αέναη κρητική μουσική παράδοση, την οποία εξέλιξαν με βαθύ σεβασμό και πρωτοπορία. Τρανή απόδειξη αυτού, είναι η διασκευή του γνωστού «Ερωτόκριτου». Τα «Στρατάκια» όπως με χάρη και αγάπη τα αποκαλούν οι μερακλήδες, είναι αυτοδίδακτα και τραγουδάνε με περίσσιο πάθος τραγούδια από την Κρήτη και την υπόλοιπη χώρα. Μια επίσκεψη στο κέντρο που εμφανίζονται αποτελεί ένα αξέχαστο μουσικό οδοιπορικό στην καρδιά της παράδοσης σε όλη την Ελλάδα.

Από νωρίς τους κέρδισε το πεντάγραμμο

stratakia 2Ο πληθωρικός Γιώργος βαστάει από τα 9 του χρόνια το δοξάρι και μεταμορφώνει με αυτό την ομορφιά της ψυχής του σε ήχους της λύρας, τους οποίους σκορπάει σε ένα κοινό που τους ακολουθούν πιστά. Ανάμεσά τους πολλοί νέοι, έτοιμοι να τους αποθεώσουν. Ο Νίκος είναι η ψυχή της παρέας, εφόσον πολλές μαντινάδες της Δέσποινας Σπαντιδάκη και άλλων στιχουργών ντύθηκαν από τις θεσπέσιες μελωδίες του. Είναι σεμνός υπηρέτης του πενταγράμμου από τα 11 του χρόνια. Τη μοιραία εκείνη μέρα που καθόταν περιεργαζόμενος το λαούτο στην αυλή του σπιτιού του, έμελλε να περάσει ο Ψαραντώνης και να τον ακούσει. Από εκείνη τη στιγμή, οι δύο άντρες, ένωσαν τις καλλιτεχνικές τους δυνάμεις κι ο θρύλος της κρητικής παράδοσης μύησε το παιδαρέλι τότε Νικόλα στο μυστήριο της παραδοσιακής μουσικής. Ο υπέρμετρος σεβασμός στο πρόσωπο του δασκάλου είναι μέχρι και σήμερα, 25 χρόνια μετά, εμφανέστατος. Σεβασμός… Αυτή η λέξη θαρρώ πως εσωκλείει όλο το μεγαλείο των Στρατάκηδων. Έμαθαν να σέβονται και να είναι ευγνώμονες για όλα όσα τους συμβαίνουν, όπως μου επιβεβαίωσε ο Ροδιανός λυράρης Αντώνης Ρεράκης που τους γνωρίζει εξ απαλών ονύχων. Δεν θα περίμενε άλλωστε κανείς κάτι διαφορετικό από δυο παιδιά που μεγάλωσαν μαζί με τα άλλα 5 αδέρφια τους σε ένα πανέμορφο χωριό, το οποίο κουβαλάνε -μαζί με τη γονική ευχή- παντού και πάντα μαζί τους. Στα μουσικά τους ταξίδια έχουν συνοδοιπόρους τα αδέρφια τους Μάνο και Βούλα – η ωραία Ελένη, αν συμφωνήσετε μαζί μου πως τα παλικάρια αυτά είναι βγαλμένα από τη Μυθολογία και μετουσιώνουν τους Διόσκουρους Κάστορα και Πολυδεύκη. Αξίζει να ασχοληθείτε με τη μουσική τους, ώστε να πειστείτε πως δεν είναι υπερβολή.

Δεν έχουν η Τέχνη και η αγάπη σύνορα

Νιώθω ευλογημένη που γνώρισα τα αδέρφια Στρατάκης και μοιράστηκα μαζί τους την αγάπη για τη μουσική και τονStratakia 1 συνάνθρωπο. Μεγάλη εντύπωση μου έκανε το πόσο ψηλά έχουν τους μουσικούς τους, στους οποίους «χρεώνουν» μεγάλο μερίδιο της επιτυχίας τους. Κοντολογίς, το περί ου ο λόγος συγκρότημα έχει αυτό που λέμε «το πακέτο»: ήθος και ταλέντο. Φεύγοντας από μια παράστασή τους είσαι πλημμυρισμένος από μια σπάνια πανδαισία ήχων που σου ξυπνάει ό,τι καλύτερο έχεις μέσα σου. Ο Νίκος, συγκριμένα, δεν είναι μόνο ένας βιρτουόζος λαουτιέρης (συνεργάστηκε πέρα από την οικογένεια Ξυλούρη με τους γίγαντες της κρητικής μουσικής όπως τον Σκουλά και τον Αλεξάκη) αλλά και ένας απίστευτος ερμηνευτής. Η φωνή του καθαρή και διαπεραστική. Ακούγοντάς τον, θαρρείς πως σε ταξιδεύει ως τον Ψηλορείτη. Τον θυμάμαι κάθε φορά που με πιάνουν τα πατριωτικά μου, όταν λοιδορούν τη χώρα μας. Θα ήθελα, λοιπόν, στο πνεύμα συναδέλφωσης των λαών, να βρεθώ μια μέρα με τους κυρίους της Κομισιόν σε μια βραδιά που θα φέρει την υπογραφή του δημοφιλέστερου, τούτη τη στιγμή, συγκροτήματος της Κρήτης και να τους κεράσω μια και δυο ρακές. Αυτό που απέτυχε να κάνει άλλωστε η πολιτική, μπορεί και πρέπει να το καταφέρει η Τέχνη. Σε ατμόσφαιρα έντονης διονυσιακής έκστασης και ερωτισμού, θα τσούγκριζα μαζί τους τα ποτήρια και θα τους αφιέρωνα τη μαντινάδα, που τόσο μοναδικά ερμηνεύουν οι Διόσκουροι:

Στο πέταγμα του γερακιού

τ’ άλλα πουλιά ζηλένε

γιατί πετούνε χαμηλά

αν θένε κ αν δε θένε

Η μια μεριά του φαραγγιού

δεν σμίγει με την άλλη

και λαχταρούνε το σεισμό

ν’ αγκαλιαστούνε πάλι

Θα αγκαλιαζόμασταν και θα τους καλούσα να ξανακάνουμε μια συζήτηση -σε νέα βάση- για τη θέση της Ελλάδας στην ευρωπαϊκή οικογένεια. Αλλά επειδή αυτό θα γίνει -ίσως, κάποτε- σε βάθος χρόνου, καλώ πρώτα εσάς να περιεργαστείτε ιδίοις όμμασι το μουσικό φαινόμενο που λέγεται «ΣΤΡΑΤΑΚΙΑ». Ραντεβού το Σάββατο 6 Φεβρουαρίου 2016 στο Augustiner Schützengarten…

Είπαν για αυτούς…

Θυμάμαι τον εαυτό μου φοιτητή στα ξένα… Ν’ ακούω τις κατάπρωτες νότες απ’ τη φωνή του Ξυλούρη και να με παίρνουν τα κλάματα. Όχι επειδή μου θύμιζε απαραίτητα την πατρίδα μου, αλλά επειδή είχε μία μοναδική χροιά που μου περόνιαζε τα σωθικά και κατέληγε στην ψυχή. Από τότε έχω ακούσει διάφορα τοπικά συγκροτήματα με διαφορετική κάθε φορά προσέγγιση. Άλλωστε, η κρητική μουσική έχει μία δυναμική που δελεάζει, συγκλονίζει και βγάζει στην επιφάνεια με εμβριθείς ήχους, επαναστατικό ρυθμό και ιαχές τα πιο μύχια συναισθήματα κι εσύ αφήνεσαι να ενδώσεις στη γοητεία τους… Έτσι χρειάστηκε μόνο μια στιγμή, τότε που άκουσα δυο Ηρακλειώτες μουσικούς, δυο αδέρφια, τον χαρισματικό φωνητικά Νίκο και τον επί σκηνής χιουμοριστή Γιώργο Στρατάκη, που μαζί με το μουσικό τους σχήμα κατάφεραν να ξυπνήσουν με τον δικό τους καλλιτεχνικό τρόπο αυτό που είχα ξεχασμένο απ’ την εποχή των φοιτητικών μου χρόνων – να περονιάσει ξανά η κρητική μουσική την ψυχή μου. Τους κρατώ λοιπόν εκεί και τους ευχαριστώ για την ακουστική εμπειρία κι ενσυναίσθηση.

Ιωσήφ Αλυγιζάκης

Συγγραφέας

Ο Νίκος είναι παράδειγμα προς μίμηση για πολλούς νέους που, ενώ έχουν όρεξη να ασχοληθούν με τη μουσική, καταπιάνονται με ανούσια πράγματα. Το γεγονός ότι ασχολείται με την παράδοση του τόπου μας, βάζοντας τόσο ψηλά τον πήχη, είναι ένα κάλεσμα στους υπόλοιπους. Είναι σαν να λέει: «Παιδιά, ας βάλουμε όλοι μαζί πλάτη, ώστε να μην χαθεί ο πολιτισμικός πλούτος της Ελλάδας, δηλαδή ο Λαϊκός μας Πολιτισμός.

Θανάσης Πολυκανδριώτης

Μουσικοσυνθέτης

Καθηγητής Λαϊκής Μουσικής